Η Μίλατος βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα ανατολικά από το Σίσσι και τα Μάλια, περίπου 30 χιλιόμετρα δυτικά του Αγίου Νικολάου και 45 χιλιόμετρα ανατολικά του Ηρακλείου.

Παραλία Μιλάτου

Η παραλία Μίλατος είναι μια παραθαλάσσια ανάπτυξη με πολλές πολύ καλές ψαροταβέρνες, ένα αλιευτικό λιμάνι και μια ωραία μικρή παραλία. Υπάρχουν και άλλες παραλίες, αλλά είναι πολύ βραχώδεις.
Στην αρχαιότητα, ο Μίλατος ήταν μια σημαντική πόλη με διάφορες αποικίες και ήταν μία από τις επτά κρητικές πόλεις που έστειλαν στρατεύματα για να πολεμήσουν στην Τροία.
Το χωριό Μιλάτου με τις καφενείο-ταβέρνες του είναι μια γραφική κοινότητα περίπου ένα χιλιόμετρο πριν τον παραθαλάσσιο οικισμό Μιλάτου. Πολλοί Ευρωπαίοι αγόρασαν εδώ τα παλιά σπίτια των χωριών και τα ανακαινίστηκαν στο αρχικό στυλ.
Οπλισμένοι με μια φωτογραφική μηχανή, μια βόλτα στα στενά δρομάκια του χωριού θα σας προσφέρει πολλές υπέροχες στιγμές στιγμιότυπων διακοπών στις διακοπές σας.

Στερεώστε τα πάνινα παπούτσια σας και πιάστε ένα φακό και ένα μπουκάλι νερό, και ξεκινήστε να εξερευνήσετε αυτό το πολύ ενδιαφέρον σημείο. Η είσοδος στο σπήλαιο του Μιλάτου είναι περίπου 200 μέτρα περπάτημα πάνω από ένα παλιό μονοπάτι από όπου παρκάρετε το αυτοκίνητό σας.
Στο έντονο ανάγλυφο της περιοχής, το γκρι του ασβεστόλιθου διαδέχεται το κόκκινο του εδάφους. Τα δέντρα χαρουπιών, τα ψιλοκομμένα και ασαφή θάμνοι, οι άγριες ελιές και το σκορ από άλλη πλούσια βλάστηση παρέχουν ένα πράσινο σκηνικό κατά μήκος του μονοπατιού.
Κατά την είσοδό σας στο σπήλαιο θα συναντήσετε το απόλυτο σκοτάδι, οπότε ο φακός είναι απολύτως απαραίτητος. Μετά από 10 μέτρα θα συναντήσετε μια μικρή εκκλησία χτισμένη το 1935, μαζί με ένα μνημείο με τα οστά εκείνων που σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους. (Κάθε χρόνο εκτελείται μια λειτουργία για όσους έχασαν τη ζωή τους.) Το ίδιο το σπήλαιο είναι μεγάλο, έκτασης 2.100 τετραγωνικών μέτρων, με οκτώ μικρές και μεγάλες εισόδους. Έχει μήκος 73 μέτρα και το μεγαλύτερο σημείο του είναι 63 μέτρα. Το ύψος κυμαίνεται από μισό έως τρία μέτρα και η κύρια είσοδός του οδηγεί στην κεντρική και μεγαλύτερη περιοχή του σπηλαίου.

Σπήλαιο Μιλάτου

Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες στη σπηλιά χρονολογούνται από τη νεολιθική εποχή.
Ωστόσο, το σπήλαιο Μιλάτου είναι γνωστό για ένα δράμα που ξετυλίχθηκε με τουρκικούς εισβολείς τον Φεβρουάριο του 1823.
Στις αρχές του 1823, οι κάτοικοι της γύρω περιοχής κατέφυγαν στο σπήλαιο της Μιλάτου για να κρυφτούν από τα τουρκικά στρατεύματα του Χασάν Πασά, που λεηλατούσαν και λεηλάτησαν το Λασίθι.

Οι κρητικοί ηγέτες των ανταρτών, με ελάχιστη δύναμη περίπου 150 ανδρών, πολέμησαν τον μεγάλο στρατό του Πασά μέσα και γύρω από το σπήλαιο σε μια γενναία υπεράσπιση των 2.700 κατοίκων.
Οι μάχες συνεχίστηκαν από τις 3 έως τις 15 Φεβρουαρίου, μέχρι που οι πολιορκημένοι, που υπέφεραν από έντονη πείνα και δίψα, τόλμησαν μια ηρωική, αλλά καταστροφική απόδραση. Οι πολεμιστές που υπερασπίστηκαν σφαγιάστηκαν, πολλοί από τους παλαιότερους τραυματίστηκαν μέχρι θανάτου από το επερχόμενο ιππικό. Τα αιχμαλωτισμένα παιδιά πουλήθηκαν στη δουλεία και 18 ιερείς θανατώθηκαν με θανατηφόρο τρόπο.